Yoga Zen doen

Meer verdieping tijdens de yogales? Leer de betekenis van Sanskriet

Als je wel eens yoga doet, heb je ongetwijfeld een yogadocent een houding horen noemen in het Sanskriet. Sommige leraren zingen ook mantra’s in deze taal. Voor de één is het misschien onnodig, voor de ander voegt het wel degelijk iets toe aan de les. Maar waarom zou je hier meer over willen weten?
Door Belle Jansen

Dat tijdens yogalessen veel Sanskriet wordt genoemd, komt simpelweg doordat dit de taal is waarin alle belangrijke teksten van de yogafilosofie zijn geschreven. Denk aan de Veda’s, de Bhagavad Gita, de Yoga Sutra’s van Patanjali en de Hatha Yoga Pradipika. Veel van deze terminologie kan niet zo makkelijk of bondig worden vertaald. Zo hebben alle yogahoudingen ‘asana’ als achtervoegsel, dat staat voor ‘houding’, ‘zitplaats’ of ‘stoel’. De stam van het woord āsana is â, dat ‘aanwezig te zijn, stil te zitten, te vieren en alles te blijven doen zonder onderbreking’ betekent.

Meer diepgang

In het Sanskriet is er een verbinding tussen de klank van een woord en de betekenis. Het bijzondere van deze taal is dat bij ieder woord een bepaalde energetische trillingsfrequentie (vibratie) hoort, die ook weer resoneert met de cellen in je lichaam. Er wordt gezegd dat ieder woord op deze manier ‘gecodeerd’ is met je bewustzijn. De Sanskriet naam van een yogahouding heeft ook een relatie met het effect van de houding. Door de naam van de houding uit te (horen) spreken en deze tegelijkertijd uit te voeren, voel je de ‘klik’ van eenheid tussen geluid en lichaam. Begrijpen wat de betekenis van een woord in het Sanskriet is, geeft dus meer diepgang aan je yoga practice.

Element of dier

Veel yogahoudingen zijn vernoemd naar elementen uit de natuur, zoals de lotushouding (padmasana), dieren, zoals de cobra (bhujangasana) en objecten, zoals de boothouding (navasana) en de ploeg (halasana). Ook mythologische individuen staan voor bepaalde yogahoudingen. Bij sommige van deze houdingen is de vorm van het specifieke dier of object makkelijk te herkennen. Ook komen soms bepaalde kenmerken terug in de houding. Denk hierbij aan de kracht die je uitstraalt in krijgerhoudingen (virabhadrasana) en hoe je je tijdens de kindhouding (balasana) je juist overgeeft. Andere houdingen zijn beschrijvingen van de vorm die het lichaam aanneemt, waarbij getallen, richtingen of delen van de anatomie benoemd worden.

Sanskriet voor dummies

Aan de hand van voorbeelden geef ik hieronder een overzicht dat kan helpen enkele van de meest gebruikte termen te begrijpen:

  • Adho = naar beneden gericht
  • Urdhva = naar boven gericht
  • Mukha = gezicht
  • Svan = hond

Adho mukha svanasana is dan ook de neerwaarts kijkende hond, ook wel ‘downward facing dog’. Urdhva mukha svanasana is de opwaarts kijkende hond, ook wel ‘upward facing dog’.

  • Hasta = hand
  • Pada = voet
  • Anguştha = grote teen

Pada Hastasana is de hand-naar-voet-houding, een staande vooroverbuiging waarbij je je handpalmen onder de voetzolen plaatst. Padangustasana is de staande vooroverbuiging waarbij je je grote tenen vasthoudt.

  • Janu = knie
  • Sira = hoofd

De zittende vooroverbuiging Janu Sirsasana betekent letterlijk ‘hoofd naar knie houding’. Sirsana staat voor de ‘hoofdhouding’, de omgekeerde houding die wij ook wel kennen als de kopstand.

  • Uttana = intense strekking

Uttanasana wordt vaak verward met Utkatasana omdat ze bijna hetzelfde klinken. Het voorzetsel ‘Ut’ betekent intens, maar qua betekenis lijken ze verder niet op elkaar: Uttanasana is de intense strekking van nek tot de hielen, de houding die wij de staande vooroverbuiging noemen.

  • Utkata = intens krachtig, trots

Utkatasana is de intens krachtige houding die wij kennen als de stoelhouding. Een beetje onterecht deze vertaling, want het is helemaal geen passieve houding. Door het opstrekken van de armen is het juist een actieve, trotse houding. Deze houding had daarom beter de troonhouding kunnen heten, omdat stoelen historisch gezien in India ongebruikelijk waren: de meeste mensen zaten op de grond, alleen koninklijke mensen zaten op verhoogde stoelen.

  • Ardha = half

Ardha uttanasana staat voor de halve staande vooroverbuiging.

  • Paschima = westen; de achterkant van het lichaam

Paschimottanasana staat voor de ‘intense strekking van de achterkant van het lichaam’ en verwijst daarom naar de zittende vooroverbuiging.

  • Purva = oosten; de voorkant van het lichaam

Purvottanasana staat voor de ‘intense strekking van de voorkant van het lichaam’, ook wel bekend als de omgekeerde plankhouding.

  • Eka = één

De eenbenige zittende vooroverbuiging eka pada paschimottanasana staat letterlijk voor ‘één-voet-intense strekking van de achterkant van het lichaam’.

  • Utthita = gestrekt, verlengd
  • Parsva = zij, flank
  • Kona = hoek

Parsva-kona-asana staat voor de zij-hoek-houding en utthita parsvakonasana is de zijwaarts gestrekte hoekhouding.

  • Tri = drie

Utthita Trikonasana betekent letterlijk ‘gestrekt-drie-hoek-houding’ en verwijst naar de staande houding waarbij je een gelijkzijdige driehoek met je benen vormt.

  • Parivrtta= gedraaid, omgekeerd

Parivrtta parsvakonasana is de omgekeerde zijwaartse hoekhouding. Parivrtta trikonasana is de omgekeerde driehoekhouding.

  • Baddha = gebonden
  • Supta = liggend (op de rug)
  • Upavistha = zittend

Baddha Konasana betekent ‘gebonden hoekhouding’. Dit staat voor de vlinder. Supta badha konasana is de liggende variant hierop en upavistha konasana is de wijdbeense zittende hoekhouding.

Kleine basiskennis

Natuurlijk hoef je niet álle Sanskriet woorden en termen uit je hoofd te leren, maar als je een kleine basiskennis van de taal hebt zorgt dat voor een rijke context voor de houdingen en zul je minder vaak in de war zijn over welke naam nou ook alweer bij welke houding hoort.

Vind jij het fijn dat yogahoudingen in het Sanskriet worden genoemd?

You Might Also Like

1 Comment

  • Reply
    Leneth
    5 maart 2019 at 19:33

    Bijzonder om te lezen over de verbintenis van taal met bewegingen. De hele yoga-geschiedenis fascineert me meer en meer. Bedankt voor dit duidelijke artikel!

  • Leave a Reply

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.